Bu yazıyı okurken kafanda bir ses duyuyorsan yalnız değilsin. Buna subvokalizasyon (iç ses ya da içten seslendirme) deniyor. Hızlı okuma anlatan kaynakların çoğu bunu "yavaşlatan bir alışkanlık" olarak tanımlar. Gerçek biraz daha ince.
Subvokalizasyon nedir?
Okurken kelimeleri sesli söylemeden, zihninde ya da dilin ve boğazın çok küçük hareketleriyle "seslendirmen"dir. Çoğumuz okumayı konuşarak öğrendiğimiz için bu alışkanlık erken yaşta yerleşir.
Neden okuma hızını sınırlar?
Kelimeleri içinden seslendirdiğinde okuma hızın konuşma hızına yaklaşır. Kaynaklara göre konuşma hızı dakikada yaklaşık 130-150 kelime civarında. Gözün bir kelimeyi anlamak için buna ihtiyaç duymasa da, iç sesin kelimeleri tek tek "söylemesi" hızı aşağı çekebilir.
Tamamen susturmak mümkün mü, gerekli mi?
Kaynakların çoğu iç sesi tamamen yok etmenin gerçekçi olmadığını, hatta karmaşık ya da zor metinlerde anlamaya yardım ettiğini söylüyor. Hedef "sıfır ses" değil, kolay ve tanıdık içeriklerde sesin hızına bağımlılığı azaltmak. Zor bir hukuk metnini ya da yeni bir kavramı okurken iç sesi kullanmak normal ve işe yarar.
İç sesi azaltmanın pratik yolları
- Kelime gruplarını bir bakışta oku. Tek tek değil, anlamlı üç-dört kelimelik gruplar halinde okumaya çalış. Bu, iç sesin her kelimeyi söylemesine zaman bırakmaz.
- Geriye dönüşleri azalt. Gereksiz yere satırın başına dönmek hem hızı düşürür hem de iç sesi yeniden başlatır.
- Hızı biraz yukarı çek. Mevcut rahat hızının bir miktar üstünde okumak, iç sesin yetişememesine ve geri çekilmesine yol açabilir. Anlamayı kontrol etmeyi unutma.
- Dikkatini başka bir yere ver. Bazı kaynaklar okurken hafifçe tempo tutmayı ya da bir şey mırıldanmayı öneriyor; bunun herkeste işe yaradığı kanıtlanmış değil, deneyip kendin gör.
- Kelime kelime gösterim araçlarını dene. RSVP tekniği kelimeleri sabit bir noktada art arda gösterdiği için gözün satır boyunca gezinmesi gerekmez. Bu, bazı okuyucular için iç sesin temposunu değiştirebilir. ORP ise her kelimenin odak noktasını vurgulayarak gözün tanımasını kolaylaştırır.
Dikkat: anlamayı kaybetme
İç sesi azaltırken hızı fazla artırırsan anlama düşebilir. Her denemeden sonra kısa bir özet çıkar: ana fikri ve iki üç ayrıntıyı hatırlıyor musun? Hatırlamıyorsan hızı bir kademe düşür. Hızın ne kadar olduğunu bilmek için okuma hızı testini kullanabilirsin.
Amaç sesi susturmak değil; sesin hızını bir sınır olmaktan çıkarmak.
Farklı hızlarda denemek istersen Orpigo'yu indirip kendi PDF'lerinle kelime kelime okuma modunu kullanabilirsin.